Figowiec ¹

Rośliny doniczkowe nie tylko ozdabiają mieszkanie i nadają mu uroku, ale także wytwarzają tlen oraz nawilżają i oczyszczają powietrze ze szkodliwych i toksycznych substancji. Posiadają także zastosowanie terapeutyczne, ponieważ według wielu opinii, to właśnie zieleń jest kolorem, który najskuteczniej koi skołatane nerwy. W tym artykule opiszemy rośliny doniczkowe, które mogą zapewniać zdrowie, dobre samopoczucie i bardzo dobrą jakość powietrza.

Negatywny wpływ złej jakości powietrza na zdrowie człowieka

Doktor B.C. „Bill” Wolverton, amerykański naukowiec współpracujący z NASA, autor kilku bestsellerowych książek oraz wielu artykułów naukowych o pozytywnym wpływie roślin na zdrowie człowieka, szczegółowo opisał choroby i dolegliwości, które są skutkiem złej jakości powietrza w mieszkaniach. W 2001 roku w języku polskim, nakładem wydawnictwa KORPOPRINT- ELEW, ukazała się jego książka pt.: „Rośliny przyjazne dla domu: 50 roślin doniczkowych, które pomogą oczyścić powietrze w domu i biurze”. Szczególnie niebezpiecznym schorzeniem o jakim wspomina Wolverton jest tzw. syndrom chorego budynku (SBS, z ang. sick building syndrome), czyli szereg dolegliwości, jakie występują pod wpływem złej jakości powietrza w pomieszczeniach (m.in. takich jak: bóle głowy, chroniczne zmęczenie, mdłości, kłopoty z zatokami i błonami śluzowymi, a nawet omdlenia), a których źródłem mogą być: organizmy żywe (oddychanie, pocenie się, grzyby, odchody roztoczy), produkty budowlane lub elementy wyposażenia wnętrz, palenie tytoniu, zła wentylacja pomieszczeń i zanieczyszczenie klimatyzacji oraz zła jakość powietrza zewnętrznego typowego dla aglomeracji miejskich ( np. smog). Inne choroby na jakie jesteśmy narażeni to astma, alergie, nowotwory gardła i płuc lub szereg zaburzeń systemu nerwowego. Podkreśla on, że ofiarami trujących wyziewów są zazwyczaj noworodki, ze względu na to, że po urodzeniu zwykłe przez większość czasu przebywają w świeżo wyremontowanych i rzadko wietrzonych pokojach, gdzie farby, rozpuszczalniki, kleje i inne artykuły, potrafią jeszcze przez rok wydzielać szkodliwe substancje lotne. Głównymi trucicielami w mieszkaniach są: a) aldehyd mrówkowy (formaldehyd) – jest szkodliwym składnikiem, który zawarty jest w kosmetykach jako środek konserwujący (m.in. w lakierach i odżywkach do paznokci, dezodorantach, szamponach, mydłach); b) metylobenzen (toluen) – związek chemiczny znajdujący się w rozpuszczalnikach, farbach, klejach i środkach czyszczących, a nawet perfumach; c) benzen – najbardziej drażniący składnik znajdujący się w farbach i lakierach; d) ksyleny – składniki wyrobów skórzanych, dymu tytoniowego, spalin e) amoniak – znajduje się w nawozach sztucznych, pastach do podłóg, środkach do czyszczenia okien; f) trichloroetylen- występuje w niektórych rozpuszczalnikach, farbach i lakierach, a także tuszach do drukarek.

Wykład TED pt.”How to grow fresh air” (2009)
Czas trwania: 3 min 59 sek. Polskie napisy do włączenia w prawym dolnym rogu ekranu.

Antidotum na szereg dolegliwości

Pelargonium graveolens ²

Pelargonia szorstka / Geranium (powszechnie znane jako „anginowiec”)
(Pelargonium multifidum, Pelargonium graveolens)

Jest to roślina, która w Europie pojawiła się dopiero w latach 30 XX- wieku, a jej rodzinnym terenem prawdopodobnie są tereny Afryki wschodniej i południowej. Charakteryzuje się gałęzistymi pędami i drobnymi, jasnozielonymi liśćmi, które pokrywają drobne włoski, a na nich z kolei znajdują się gruczoły wydzielające olejki eteryczne, które mają cytrynowo- różany aromat. Choć kwitnie niezwykłe rzadko, jego kwiaty są małe i jasnoróżowe. Pielęgnacja nie jest zbyt trudna i czasochłonna, jednak warto pamiętać o przycinaniu pędów i obrywaniu zeschniętych liści by pobudzić geranium do wzrostu. Trzeba oczywiście pamiętać o regularnym podlewaniu, wodę najlepiej wlewać do podstawki doniczki. Lubi bardzo nasłonecznione miejsca, więc parapet będzie dla niej najbardziej odpowiednim miejscem. Rozmnażanie polega na odcięciu jednego z pędów rośliny, włożeniu go do wody, czekaniu aż wypuści korzenie, a następnie wsadzeniu rośliny do ziemi. Geranium posiada wiele właściwości leczniczych: przede wszystkim działa przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo (stąd nazywany jest „anginowcem”, bo zabija paciorkowce powodujące zapalenie gardła i migdałków), stosuje się go w takich chorobach jak grypa, przeziębienie, zapalenie zatok, a także na problemy skórne różnego pochodzenia (trądzik, opryszczka, egzema). Podobno wąchanie zapachu rośliny powoduje zmniejszenie ciśnienia krwi, a liście są pomocne w leczeniu reumatyzmu i zapaleniach uszu. Doskonale odświeża powietrze w mieszkaniu i odstrasza komary.

Aloes zwyczajny ³

Aloes zwyczajny
(Aloe vera)

Większość z nas zna tę roślinę i jej bogate zdrowotne właściwości, jednak nie sposób tej rośliny pominąć. Posiada sztywne, ciemnozielone liście, które są ząbkowane na brzegach i zawierają w sobie miąższ o galaretowatej konsystencji bogaty w wiele witamin (A, C, E, a także niektórych wit. z grupy B), sole mineralne (np. cynk, fosfor, magnez, potas, wapń), wielocukry, kwasy organiczne, aloektynę i stymulatory biogenne. Aloes lubi dużo światła, warto mieć to na uwadze przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym. Chociaż jest zaliczany do rodziny sukulentów, a nie kaktusowatych, nie lubi nadmiaru wody. Ważne jest także zapewnienie mu sporej ilości miejsca. Można go rozmnażać za pomocą pędowych sadzonek i korzeniowych odrostów. Lubi lekką i przepuszczalną ziemię torfową, którą można zmieszać z gliną i piaskiem. Właściwości lecznicze posiadają nie tylko liście, ale przede wszystkim sok. Pomaga w łagodzeniu takich dolegliwości jak: zapalenie jamy ustnej, gardła i problemów skórnych różnego pochodzenia (oparzenia, otarcia, zranienia, egzema, trądzik), oraz problemów z układem pokarmowym. Doskonale nawilża powietrze w pomieszczeniu. Alternatywą aloesu zwyczajnego może być aloes drzewiasty (Aloe arborescens).

Fikus benjamina ⁴

Figowiec / Fikus benjamina
(Ficus benjamina)

Decydując się na hodowle tej rośliny doniczkowej, trzeba zapewnić mu bardzo dużą przestrzeń, bo jego wysokość może wynieść nawet powyżej 5 metrów. Liście przeciętnie posiadają około 8 cm długości i 2,5 cm szerokości, a ich kolorów występuje w dwóch wariantach zielonym lub zielono-żółtym, ponadto są one gęsto osadzone na pędach i błyszczące, ze względu na woskowaty nalot. Źle znosi przeciągi, nadmiar wody i należy zapewnić mu dużo światła, w przeciwnym razie jego liście żółkną, a następnie opadają. Można go przycinać i rozmnażać poprzez jego gałązki wierzchołkowe w odpowiedniej temperaturze, ale tylko wiosną. Młode rośliny przesadza się również wiosną, w przypadku starszych wystarczy zmienić w doniczce tylko wierzchnią pokrywę ziemi, warto zaznaczyć, że bardzo często wyrastają mu tzw. korzenie powietrzne, których nie wolno obcinać, ponieważ roślina zacznie powoli obumierać. Na figowca trzeba uważać w przypadku kiedy w domu są dzieci i zwierzęta, ponieważ jego liście są trujące. Najważniejszą jego właściwością jest skuteczne oczyszczanie powietrza eliminując z niego formaldehyd.

Zielistka Sternberga ⁵

Zielistka Sternberga
(Chlorophytum comosum)

Jest to kwiat niewymagający dużej opieki, a więc doskonały dla tych, którzy rozpoczynają swoją przygodę z uprawą roślin doniczkowych. Pochodzi z rejonów Afryki południowej i posiada cienkie, podłużne liście w dwóch odmianach kolorystycznych – zielone i żółto-kremowe na brzegach albo zielone z żółtokremowym paskiem pośrodku. Pęd zielistki przypomina kształtem trawę, i kwitnie na biało w okresie wiosenno-letnim. Rozmnażanie polega na przesadzeniu pędu rośliny do nowej doniczki. Nie potrzebują dużej ilości nasłonecznienia, ale warto mieć na uwadze, że przy dużym zacienieniu liście nie będą miały odpowiednio intensywnych kolorów. Trzeba ją bardzo często przesadzać, ponieważ bardzo szybko się rozrasta. Należy podlewać ją umiarkowanie, a tylko w okresie wiosenno-letnim obficiej. Jest idealna dla tych, którzy mają tendencję do zapominania o podlewaniu. Usuwa z powietrza takie toksyny jak formaldehyd, ksyleny, tlenek węgla i amoniak.

Palma biczowa ⁶

Rapis wyniosły / Palma biczowa
(Rhapis excelsa)

Jest to palma, która osiąga wysokość od 1 do 2 metrów, posiadająca krzaczasty kształt i pierzaste liście, które czasami brązowieją, ale nie jest to żaden zły symptom, który powinien martwić. Pochodzi z Azji południowo-wschodniej. Latem trzeba zapewnić jej półcień i wilgotne podłoże, zimną natomiast woli mniej słońca i mniej wody. Jest odporna na szkodniki i choroby, a przesadza się ją jedynie wtedy, gdy korzenie mają za mało miejsca w doniczce. Rozmnaża się ją za pomocą nasion lub oddzielnie bocznych pędów. Eliminuje z powietrza formaldehyd, ksyleny, toluen, amoniak.

Anturium ⁷

Anturium Andreego
(Anthurium andraeanum)

Jest rośliną bardzo efektowną, ze względu na swoje kwiaty, na które składają się przekształcony liść i w środku kremowa kolba. Odmiana anturium może występować w wielu kolorach m.in. w czerwonym, różowym, zielonym, fioletowym, a także może być dwubarwna lub mieć ozdobne żyłki. Ma ciemnozielone, błyszczące liście. Można posiadać go jako roślinę doniczkową lub kwiaty cięte w wazonie, co jest w tym wypadku dobrą opcją, ponieważ jest bardzo wytrzymały i długo zachowuje świeżość. Posiada on jednak bardzo wymagające warunki uprawowe. Lubi miejsca jasne, ale nie maksymalnie nasłonecznione, bo wtedy można poparzyć mu liście. Jego ziemia powinna być lekka, przepuszczalna i próchnicza (podobnie jak u storczyków). Powinno zapewnić się mu dużą wilgotność powietrza, ale nie wolno zraszać jego liści wodą. Usuwa z powietrza formaldehyd, ksyleny, toluen oraz benzen.

Skrzydłokwiat ⁸

Skrzydłokwiat
(Spathiphyllum)

Jego kwiaty i liście swoim wyglądem bardzo przypominają anturium Andreego, jednak jest łatwiejszy w uprawie. Lubią jasne stanowiska, ale nie bezpośrednio nastawione na słońce, najbardziej jednak światło rozproszone. Zimną wymagają nieco więcej nasłonecznienia. Powinny rosnąć na ziemi żyznej, próchniczej oraz wilgotnej. Są wrażliwe na wyziewy gazowe i przeciągi. Jego liście można ścierać wilgotną ściereczką oraz zraszać wodą. Rozmnażanie odbywa się przez podział kłączy – przesadzamy przynajmniej 3, 4 liście do nowej doniczki i pilnujemy poziomu wilgotności ziemi. Mogą być rośliną doniczkową oraz kwiatem ciętym. Neutralizuje i oczyszcza powietrze z takich toksyn jak aceton, benzen, amoniak.

Szlumbergera ⁹

Szlumbergera / Kaktus bożonarodzeniowy / Grudnik / Zygokaktus
(Schlumbergera)

Jego naturalnym terenem są brazylijskie lasy tropikalne, jednak jest to kwiat, który dzięki swojej nazwie oraz okresie kwitnienia (listopad – grudzień) najbardziej kojarzymy z zimą. Posiada ciemnozielone pędy, na końcach których rosną różnokolorowe dzwoneczki (występuje w wielu wariantach np. w kolorze różowym, czerwonym lub kremowym). Nie wymaga częstego przesadzania – mniej więcej co 4 lata powinno zapewnić się mu nowe podłoże, takie które stosuje się do kaktusów. W okresie kwitnienia nie wolno przestawiać grudnika w inne miejsce, ponieważ może to skutkować opadnięciem kwiatów. Lubi miejsca jasne, ale nie maksymalnie naświetlone. Podlewać należy go standardowo, w cieplejsze dni monitorując jego poziom wilgotności. Ma on właściwości nawilżające i oczyszczające powietrze.

Rośliny, które nie zostały wyżej wymienione, a które posiadają właściwości oczyszczania i nawilżania powietrza to jeszcze m.in.: bluszcz pospolity (hedera helix), areka żółtawa (chrysalidocarpus lutescens), sensewieria gwinejska (sansevieria trifasciata), epipremnum złociste (epipremnum aureum), liriope szafirkowata (liriope muscari), daktylowiec niski (phoenix roebelenii), dracena wonna (dracaena fragrans) oraz dracena odwrócona (dracaena reflexa), czy lub paprociowaty nefrolepis (nephrolepis). Warto podkreślić, że średnio jedna roślina wystarcza na 10 m² mieszkania, spośród wszystkich roślin najlepiej wypada zielistka Sternberga, której jedna doniczka wystarcza na oczyszczenie powierzchni wielkości 200 m². Pomieszczenia w mieszkaniu, w których powinny znajdować się rośliny doniczkowe, to przede wszystkim pokój dziecka i sypialnia.

atrial.pl © wszelkie prawa zastrzeżone

Źródła:
¹ Zdjęcie pt.”Flower pot” na licencji CC0
² Zdjęcie pt.”Pelargonium graveolens” autor: Forest & Kim Starr; na licencji CC BY 3.0
³ Zdjęcie pt.”Aloe Vera” na licencji CC0
⁴ Zdjęcie pt.”Ficus benjamina variegata in pot” autor: Tangopaso (Own work); na licencji CC0
⁵ Zdjęcie pt.”Grünlilie (Chlorophytum comosum ocean)” autor: Maja Dumat; na licencji CC BY 2.0
⁶ Zdjęcie pt.”Rhapis excelsa (LSB, BYU)” autor: Ben PL (Own work); na licencji CC BY-SA 4.0
⁷ Zdjęcie pt.”Flamingoblume (Anthurium andraeanum)” autor: Maja Dumat; na licencji CC BY 2.0
⁸ Zdjęcie pt.”Spathiphyllum wallisii-madera” autor: Jukka Heinonen; na licencji CC BY-ND 2.0
⁹ Zdjęcie pt.”Schlumbergera truncata” autor: Maja Dumat; na licencji CC BY 2.0